Na skróty

Zostaw kontakt

Akceptuje postanowienia zawarte w Regulaminie.

Obowiązkowy split payment od 1 listopada 2019r.

20.12.2019


1. Istota mechanizmu podzielonej płatności

Zastosowanie mechanizmu podzielonej płatności polega na zapłacie kwoty odpowiadającej kwocie podatku wynikającej z faktury na specjalny rachunek VAT, natomiast zapłata wartości sprzedaży netto jest dokonywana na zwykły rachunek rozliczeniowy. Dotychczas mechanizm podzielonej płatności stosowany był przez podatników dobrowolnie. Podpisana 29 sierpnia 2019 r. przez prezydenta ustawa przewiduje objęcie określonych grup towarów mechanizmem obowiązkowej podzielonej płatności (MPP) już od 1 listopada 2019 r.

Obligatoryjnym stosowaniem mechanizmu podzielonej płatności zostaną objęte towary lub usługi udokumentowane fakturami, których wartość brutto przekracza 15 tys. zł. Katalog towarów i usług objętych MPP zawarty zostanie w załączniku 15 do ustawy o VAT.

Obowiązki związane z MPP będą dotyczyły zarówno sprzedawcy jak i nabywcy towarów i usług objętych MPP.

Sprzedawca dokonujący dostawy lub świadczenia usług będzie zobowiązany do umieszczenia na fakturze adnotacji „mechanizm podzielonej płatności" oraz zapewnienie rachunku umożliwiającego przyjęcie płatności w mechanizmie podzielonej płatności (nie ROR). Nabywca będzie natomiast zobowiązany do zapłaty mechanizmem podzielonej płatności. W ustawie przewidziano surowe kary dla nabywcy i sprzedawcy, którzy naruszą obowiązki wynikające z MPP.

2. Likwidacja mechanizmu odwrotnego obciążenia

Wprowadzenie obowiązkowego MPP będzie się wiązało z likwidacją mechanizmu odwrotnego obciążenia. Obecnie mechanizm ten dotyczy takich towarów i usług jak:

  • laptopy i notebooki; komputery kieszonkowe (np. notesy komputerowe)
  • telefony dla sieci komórkowych lub dla innych sieci bezprzewodowych
  • konsole do gier wideo
  • metale szlachetne i nieszlachetne,
  • biżuteria i wyroby jubilerskie,
  • odpady i surowce wtórne - szkło, guma, papier,
  • wyroby stalowe, pręty, druty, żelazostopy,
  • złom
  • roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych (prace związane z budową nowych budynków, przebudową lub remontem istniejących budynków)
  • roboty związane z rozbiórką i burzeniem obiektów budowlanych;
  • roboty tynkarskie
  • roboty związane z wykładaniem posadzek i oblicowywaniem ścian;
  • roboty malarskie.

Wszystkie towary objęte dotychczas mechanizmem odwrotnego obciążenia zostaną objęte MPP. Zlikwidowany zostanie również powiązany z mechanizmem odwrotnego obciążenia obowiązek składania informacji podsumowującej w obrocie krajowym.

3. Zmiany w zakresie odpowiedzialności solidarnej

Odpowiedzialnością solidarną objęte będą transakcje, których przedmiotem są wszystkie towary podlegające MPP nawet jeżeli wartość transakcji jest mniejsza niż 15 000 zł. W takiej sytuacji nabywca może zastosować mechanizm podzielonej płatności za zasadzie dobrowolności, który ochroni przed odpowiedzialnością solidarną.

 

Przedsiębiorca zostanie pociągnięty do odpowiedzialności za zapłatę podatku VAT naliczonego wykazanego na otrzymanej przez niego fakturze, jeżeli wiedział lub miał uzasadnione podstawy, aby przypuszczać, że całość lub część kwoty VAT nie zostanie zapłacona przez sprzedawcę.

Odpowiedzialność podatkowa nie będzie natomiast stosowana w zakresie transakcji, których przedmiotem są usługi wymienione w dodanym załączniku nr 15. Solidarna odpowiedzialność nie będzie również dotyczyła nabycia paliwa do baku samochodu na stacji paliw oraz gazu z sieci gazowniczej.

4. Sankcje za naruszenie zasad MPP

Wystawca faktury poniesie sankcję w wysokości 30% kwoty podatku wykazanego na fakturze za nieumieszczenie na wystawianej fakturze specjalnego oznaczenia „mechanizm podzielonej płatności". Zasada ta dotyczy wszystkich faktur z wykazaną kwotą podatku VAT, również tych wystawionych w euro (podatek VAT wykazany w PLN) lub wystawionych na rzecz podatników nieposiadających w Polsce siedziby ani miejsca prowadzonej działalności.

Sankcja ta będzie naliczana od kwoty podatku przypadającej na dostawę towarów lub usług wymienionych w załączniku nr 15. Jeżeli zatem dana faktura o wartości brutto przekraczającej 15 000 zł zawiera jedną pozycję dokumentującą nabycie towarów lub usług wymienionych w załączniku nr 15, to sankcja będzie naliczana wyłącznie od wartości kwoty podatku należnego z tytułu tej konkretnej pozycji.

Sankcja nie będzie stosowana, jeżeli, mimo braku stosownego oznaczenia na fakturze, nabywca ureguluje w mechanizmie podzielonej płatności kwotę odpowiadającą kwocie podatku przypadającą na dostawę towarów lub usług wymienionych w załączniku nr 15.

Przedmiotowa sankcja nie będzie stosowana w odniesieniu do osób fizycznych, które za ten sam czyn ponoszą odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe albo przestępstwo skarbowe.

Osoba fizyczna odpowie w tym przypadku na podstawie art. 62 § 1 Kodeks karnego skarbowego, który reguluje kwestię wystawiania faktury w sposób wadliwy. Przestępstwo wystawienia faktury w sposób nierzetelny zagrożone jest karą do 540.000 zł, natomiast w wypadku mniejszej wagi, sprawca czynu zabronionego podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe do 45.000 zł.

4.2 Limit 15.000 zł

Przepis o konieczności stosowania obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności odnosi się co prawda do wartości poszczególnej faktury, ale poprzez odesłanie do limitu określonego w art. 19 pkt. 2 ustawy - prawo przedsiębiorców znacząco komplikuje to kwestię jednoznacznej interpretacji.

W tym przepisie ustawodawca posługuje się określeniem „jednorazowej wartość transakcji". W praktyce podatnicy więc mogą mieć problem z określeniem, jak należy ustalać limit 15.000 zł w przypadku transakcji realizowanych w sposób ciągły np. płatność z tytułu czynszu czy stałej obsługi prawnej lub wielu dostaw na rzecz tego samego kontrahenta. Niestety stanowisko organów podatkowych i sądów jest tutaj dość niejednoznaczne. Np. jak czytamy w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2019 r. III SA/Wa 1465/18:

„Zdaniem Sądu należy podzielić poglądy powoływane przez Szefa KAS w zaskarżonej zmianie interpretacji, zgodnie z którymi jedna transakcja może obejmować transfery pieniężne dokonane nawet w ciągu kilku lat, np. Gdy umowa ma być realizowana etapami.

[...]

Zgodzić się należy z opinią Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, że limit, o którym mowa, nie jest "odnawialny" w ramach jednej umowy. Odnosi się on do całej umowy, którą zdaniem Sądu należy uznać za "transakcję" w rozumieniu art. 22 ust. 1 uosdg, a nie do poszczególnych okresów rozliczeniowych, które mogą być ustalane przez strony w dowolny sposób. Nie można odmówić pewnej słuszności Szefowi KAS gdy twierdzi on, że w przeciwnym razie istniałaby możliwość "sztucznego" dzielenia transakcji, co niweczyłoby cel przepisu. Zatem, gdy z dniem dokonania pierwszej płatności strony nie wiedzą, jak długo będzie trwała umowa i jaka będzie łączna jej wartość, płatności do momentu przekroczenia limitu ustawowego mogą być dokonywane w gotówce, jednakże jeśli z obowiązujących w danej relacji umownej okresów wypowiedzenia wynika, że suma płatności za minimalny okres trwania umowy przekroczy limit - to od początku warunkiem zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów jest dokonywanie płatności za pośrednictwem rachunku płatniczego."

Orzeczenie sądu jest nieprawomocne (NSA wypowie się w tym temacie zapewne w roku 2021).

Co prawda z uzasadnienia ustawy oraz z wypowiedzi pracowników Ministerstwa Finansów wynika, że limit 15.000 zł będzie odnoszony do wartości jednej faktury brutto, ale ze względu na ryzyko podatkowe, jakie może wystąpić w przypadku nieprawidłowego określania limitu 15.000 zł zalecamy, aby weryfikować aktualne stanowisko organów skarbowych poprzez zwrócenie się z wnioskiem o indywidualną (ORD-IN), w przypadku np. wystawiania wielu faktur do jednej umowy.

Do dokonywania płatności w systemie split-payment zobligowani są wszyscy podatnicy, w tym również krajowi podatnicy zwolnieni z VAT, podatnicy niezarejestrowani oraz podatnicy zagraniczni nie posiadający w Polsce siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności.

Sankcja w VAT

Nabywca, który mimo ciążącego na nim obowiązku uregulowania kwoty podatku VAT wykazanej na fakturze w mechanizmie podzielonej płatności ureguluje tę kwotę w inny sposób podlega sankcji za ten czyn w wysokości 30% kwoty podatku wykazanego na takiej fakturze.

Sankcja nie będzie ustalana, jeżeli mimo uregulowania takiej faktury w inny sposób (zamiast obowiązkowego zastosowania mechanizmu podzielonej płatności) dostawca lub usługodawca rozliczy cały podatek należny wynikający z tej faktury.

Przedmiotowa sankcja nie będzie stosowana w odniesieniu do osób fizycznych, które za ten sam czyn ponoszą odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe albo przestępstwo skarbowe.

W Kodeksie karnym skarbowym zostaną dodane nowe przepisy, sankcjonujące niewywiązywanie się przez podatników z obowiązku dokonania płatności przy zastosowaniu mechanizmu podzielonej. Za popełnienie ww. czynu zabronionego przewidziano karę grzywny w wysokości do 720 stawek dziennych (21,6 mln zł). Ponadto przewiduje się, że w przypadku mniejszej wagi, sprawca czynu zabronionego podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe (do 45.000 zł).

Nabywca ponosi odpowiedzialność za prawidłowe zastosowanie MPP nawet w przypadku, gdy sprzedawca nie zawarł na fakturze oznaczenia „mechanizm podzielonej płatności". To na nabywcy spoczywa każdorazowo obowiązek prawidłowego rozpoznania, czy płatność podlega MPP.

Sankcja w PIT/CIT

W przepisach o podatkach dochodowych przewidziano również sankcje za naruszenie MPP. Zgodnie z nowymi regulacjami podatnicy nie zaliczają do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca faktury, w której wartość sprzedaży brutto przekracza 15 000 i obejmuje swym zakresem towary lub usługi wymienione w załączniku nr 15 do ustawy o VAT mimo obowiązku zapłaty z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności została dokonana w inny sposób.

Należy jednak wskazać, że brak zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów takiego wydatku będzie miał zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy faktura posiada stosowną informację „mechanizm podzielonej płatności", a pomimo tego podatnik nie płaci w podzielonej płatności.

Przykład:

X sp. z o.o w związku z prowadzoną inwestycją nabyła w 2020 roku usługi budowlane na kwotę 1.230.000 zł. Usługobiorca wskazał na fakturze, że transakcja podlega MPP, ale X sp. z o.o zapłaciła przez pomyłkę za usługi „zwykłym" przelewem. Spółka świadcząca usługi budowlane okazała się „znikającym podatnikiem" i nie rozliczyła podatku VAT z tytułu transakcji. X sp. z o.o podlega sankcji VAT w wysokości 69.000 zł oraz nie ma prawa rozliczyć kosztów uzyskania przychodów na kwoty 1 mln zł, co wiąże się ze zwiększeniem zobowiązania w CIT o 190.000 zł. Ponadto X sp. z o.o może ponieść solidarną odpowiedzialność do kwoty 230.000 zł.

5. Obowiązek przyjęcia płatności w mechanizmie split payment

Ustawa wprowadza obowiązek posiadania rachunku rozliczeniowego lub imiennego rachunku w SKOK otwartego w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą przez podatników, którzy dokonują dostaw towarów lub świadczą usługi oraz podatników nabywających takie towary lub usługi. Posiadanie i wykorzystywanie rachunku rozliczeniowego (lub imiennego w SKOK) jest w tym przypadku warunkiem koniecznym do stosowania mechanizmu podzielonej płatności. Bowiem tylko do tego typu rachunków otwierany jest rachunek VAT, czyli element, na którym opiera się cały mechanizm. Przepis ten wyeliminuje zatem przypadki uchylania się od obowiązku rozliczania przy zastosowaniu mechanizmu podzielonej płatności poprzez wykorzystywanie do rozliczeń przykładowo rachunków oszczędnościowo-rozliczeniowych.

Biuro Verum odradza korzystanie przez osoby prowadzące działalność gospodarczą z ROR. Rachunki takie, oprócz braku możliwości wysłania/otrzymania płatności MPP, nie mają również opcji generowania JPK_WB, a część umów o ich prowadzenie wprost zakazuje wykorzystywania ROR do celów działalności gospodarczej.

6. Możliwość dokonywania płatności zbiorczej

Ustawa wprowadza możliwość dokonywania jednym przelewem zapłaty za więcej niż jedną fakturę. W takim przypadku komunikat przelewu musi obejmować wszystkie faktury wystawione dla podatnika w danym okresie od jednego dostawcy i zawierać całą kwotę podatku VAT wykazanego na tych fakturach. Okres ten nie może być krótszy niż jeden dzień i dłuższy niż jeden miesiąc. W takiej sytuacji podatnik w komunikacie przelewu nie będzie wskazywał numeru konkretnej faktury płaconej w mechanizmie podzielonej płatności, będzie natomiast wskazywał okres za który dokonuje płatności.

Jeżeli nabywca zdecyduje się zastosować powyższy mechanizm i dokonać tzw. płatności zbiorczej jednym komunikatem przelewu, wówczas obowiązany będzie do zapłaty tym komunikatem wszystkich faktur wystawionych na jego rzecz przez danego wystawcę w danym okresie, bez względu na to, czy faktury te dokumentują transakcje podlegające obowiązkowi stosowania mechanizmu podzielonej płatności, czy też nie.

7.Płatności zaliczkowe

Ustawa przewiduje wprowadzenie rozwiązań umożliwiających stosowanie mechanizmu podzielonej płatności do wnoszonych przed wystawieniem faktury zaliczek. Jeżeli podatnik będzie dokonywał wpłaty takiej zaliczki, wówczas w komunikacie przelewu w miejsce numeru faktury będzie wpisywał „zaliczka". Rozwiązanie to dotyczyć będzie zarówno obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności, jak i dobrowolnych płatności w tym mechanizmie. Należy przy tym pamiętać, że w przypadku płatności zaliczek o tym, czy powstaje obowiązek zapłaty w mechanizmie podzielonej płatności decydować będą zasady ogólne, a więc wartość brutto faktury (otrzymanej po zapłacie zaliczki) oraz przedmiot transakcji (nabycie towarów lub usług z załącznika nr 15).

8.Dysponowanie środkami na rachunku VAT

Środki zgromadzone na rachunku VAT mogą zostać obecnie wykorzystane m.in. do:

1.      dokonania zapłaty kwoty odpowiadającej kwocie podatku VAT z tytułu nabycia towarów lub usług na rachunek VAT dostawcy - czyli do zapłacenia za VAT wykazany na fakturze, otrzymanej od dostawcy lub usługodawcy,

2.      wpłaty na rachunek urzędu skarbowego podatku VAT,

3.      zapłaty podatku dochodowego od osób prawnych, podatku dochodowego od osób fizycznych, podatku akcyzowego, należności celnych oraz składek ZUS (w tym odsetek za zwłokę czy też wszystkich dodatkowych zobowiązań podatkowych ustalanych w podatku).

Ponadto naczelnik urzędu skarbowego w terminie 60 dni, w drodze postanowienia, wyraża zgodę na przekazanie środków zgromadzonych na wskazanym przez podatnika rachunku VAT na wskazany przez niego rachunek. Przekazanie środków z rachunku VAT na rachunek rozliczeniowy można porównać do zwrotu VAT. W ciągu 60 dni.

9.Przepisy przejściowe

Na zasadach dotychczasowych rozliczeniu podlegała dostawa towarów lub świadczenie usług dokonane przed dniem wejścia w życie ustawy, dla których obowiązek podatkowy powstał lub została wystawiona faktura po wejściu w życie ustawy. Ponadto na dotychczasowych zasadach będą rozliczane dostawy towarów lub świadczenie usług dokonane po wejściu w życie niniejszej ustawy, dla których wystawiono fakturę przed wejściem w życie ustawy.

10. Podsumowanie

Obowiązkowy MPP przyniesie znaczący wzrost ryzyka prowadzonej działalności gospodarczej w przypadku, gdy dokonuje transakcji, których przedmiotem są towary lub usługi wymienione w załączniku nr 15. Należy więc dokonać audytu zawieranych transakcji w celu zachowania szczególnej ostrożności w przypadku dokonywania płatności za towary lub usługi wymienione w załączniku.

MPP niesie również zagrożenie ekonomiczne dla podmiotów prawidłowo go stosujących. Wielu podatników będzie musiało zmierzyć się ze znaczącym spadkiem płynności przedsiębiorstwa ze względu na okresowe zamrożenie środków na rachunku VAT. Problemy z płynnością mogą zostać spotęgowane poprzez wprowadzenie zachęty przez ustawodawcę w postaci „przelewów zbiorczych" - jeżeli podatnik będzie chciał dokonać płatności zbiorczej za faktury, które będą objęte i nieobjęte MPP to będzie musiał dokonać całego transferu środków w MPP.


wróć