Na skróty

Zostaw kontakt

Akceptuje postanowienia zawarte w Regulaminie.

Najważniejsze zmiany w VAT od 01.01.2014 r (cz.2)

11.12.2013


Nowe przepisy obowiązujące od początku 2014 r. zmieniają w sposób bardzo istotny zasady wystawiania faktur oraz odliczania podatku naliczonego.


1.    Zasady wystawiania faktur


Podatnicy zobowiązani do wystawiania faktur


Do wystawiania faktur zobowiązani są „czynni” podatnicy podatku VAT (zarejestrowani jako „vatowcy”). Od 01.01.2014 r. do ich wystawiania będą zobowiązani również podatnicy zwolnieni z VAT (zarejestrowani jako „nievatowcy”) lub wykonujący wyłącznie czynności zwolnione przedmiotowo z podatku..

Jedną z istotnych zmian jest wprowadzenie dla niektórych dostaw towarów i usług konieczność wystawiania faktury niezależnie od statusu wystawcy. Zasada ta dotyczy następujących czynności:

1)  sprzedaży, a także dostaw towarów i świadczenie usług, której miejscem świadczenia jest 

terytorium innego kraju  niż Polska, dokonywane na rzecz innego podatnik;

2)  sprzedaży wysyłkowej z terytorium kraju i sprzedaż wysyłkową na terytorium kraju;

3)   wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów;

4)   otrzymania całości lub części zapłaty przed dokonaniem czynności, o których mowa w pkt 1 i 2.

Oznacza to, że w przypadku dokonywania w/w czynności również „nievatowcy”, którzy do tej pory wystawiali rachunki zobowiązani będą wystawiać faktury.

Czynności zwolnione bez faktury, chyba że na żądanie nabywcy
Dla udokumentowania niektórych rodzajów dostaw towarów i usług został zniesiony obowiązek wystawienia faktury. Dotyczy to czynności zwolnionych na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy (zwolnienia przedmiotowe np. usługi edukacyjne, medyczne) lub zwolnionej na podstawie art. 113 ust 1 i 9 ustawy (zwolnienie podmiotowe z uwagi na wysokość obrotów poniżej 150.000 zł). 

Jednocześnie jednak wprowadzono zapis, zobowiązujący sprzedawcę do wystawienia faktury, w przypadku gdy z żądaniem jej wystawienia wystąpi nabywca. Powinien on je zgłosić w terminie 3 miesięcy, licząc od końca miesiąca, w którym dostarczono towar, wykonano usługę lub otrzymano całość lub część zapłaty.

Dla „nievatowców” w praktyce oznacza to odejście od wystawiania rachunków i zastąpienie ich fakturami, które będą zawierały podobną ilość elementów co obecnie wystawiane rachunki.

Zawartość treści faktur


Faktury generalnie będą zawierać podobne elementy jak do tej pory. W związku ze znaczących rozszerzeniem okresu w którym można będzie wystawić fakturę, (zarówno przed jak i po dacie dokonania sprzedaży) zdecydowanie większego znaczenia nabiera jeden z elementów faktury tj. data dokonania lub zakończenia dostawy towarów lub wykonania usługi lub datę otrzymania zapłaty . (art. 106e ust. 1 pkt. 6). To na podstawie tej daty w większości przypadków określany będzie moment powstania obowiązku podatkowego u sprzedawcy i moment odliczenia podatku naliczonego u nabywcy. Jeżeli data sprzedaży pokrywa się z datą wystawienia faktury wystarczy ujęcie na fakturze tylko daty wystawienia.

Dodatkowe oznaczenia faktur, w przypadku stosowania wybranych form rozliczeń pozostają bez zmian („samofakturowanie”, „odwrotne obciążenie” itp.). Również w przypadku podatników stosujących metodę kasową rozliczeń (art. 21 ustawy) adnotacja, którą powinni oni umieszczać na fakturze nie ulega zmianie („metoda kasowa”). Podobne oznaczenie powinny posiadać teraz faktury dokumentujące czynności, dla których obowiązek podatkowy związany jest z otrzymaniem całości lub części zapłaty - dotyczy wydania towaru do komisu, przeniesienia z nakazu organu władzy publicznej własności towarów w zamian za odszkodowanie, dostawy towarów w trybie egzekucji, świadczenia usług na zlecenie sądów (na podstawie odrębnych przepisów), czy usług finansowych zwolnionych z VAT (dotyczy usług ubezpieczeniowych, udzielania kredytów, poręczeń, itp.).

Faktura dla czynności zwolnionych


W przypadku wystawiania faktur dotyczących czynności zwolnionych z podatku na podstawie art. 43 ust. 1 lub art. 113 ust. 1 i 9 ich treść zostanie znacząco „odchudzona”. Wg projektu rozporządzenia Ministra Finansów faktury takie powinny zawierać: 

a)  datę wystawienia;

b)  numer kolejny;

c)   imiona i nazwiska lub nazwy podatnika i nabywcy towarów lub usług oraz ich adresy;

d)   nazwę (rodzaj) towaru lub usługi;

e)   miarę i ilość (liczbę) dostarczonych towarów lub zakres wykonanych usług;

f)    cenę jednostkową towaru lub usługi;

g)    kwotę należności ogółem;

h)    wykazanie przepisu ustaw, przepisu Dyrektywy 2006/112/WE lub innej podstawy prawnej, na podstawie której podatnik stosuje zwolnienie od podatku (w przypadku zwolnienia na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 – zwolnienie podmiotowe, element ten nie jest wymagany, ale dla wyeliminowania wątpliwości co do przyczyny braku naliczenia podatku VAT warto będzie taką adnotację umieszczać).

Paragony w roli faktur


W nowym brzmieniu przepisów dość wyraźnie wskazano (art. 106h ust.4), że za tzw. tzw. fakturę uproszczoną uznaje się m.in. paragon z kasy fiskalnej zawierający wszystkie cechy faktury uproszczonej.

Termin wystawienia faktury



Zasada ogólna

Zmianie ulegają ogólnie obowiązujące zasady wystawiania faktur. Do 31.12.2013 r. fakturę w zasadzie nie można było wystawić przed datą sprzedaży, a ostateczny termin na jej wystawienie upływał 7-go dnia po dniu wydania towaru lub wykonania usługi. Od 01.01.2014 r. fakturę można wystawić nie wcześniej niż 30-go dnia przed:

1)   dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi;

2)   otrzymaniem, przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi, całości lub części zapłaty.

Z drugiej strony faktura nie może być wystawiona później niż 15-go dnia miesiąca następującego po miesiącu w którym zostały dokonane w/w czynności.

Te dość znaczące rozszerzenie okresu, w którym można wystawiać faktury, potencjalnie dające ich wystawcy większą swobodę, może przynieść również negatywne konsekwencje.

Faktura wcześniej – przychód wcześniej

Jeżeli sprzedawca zdecyduje się na wystawienie faktury przed datą powstania obowiązku podatkowego (datą sprzedaży), nie spowoduje co prawda konieczności wcześniejszej zapłaty podatku VAT, ale zgodnie z brzmieniem art. 14 ust. 1c pkt. 1 ustawy pdof i 12 ust. 3a pkt. 1 ustawy pdop wygeneruje wcześniejszy obowiązek podatkowy w zakresie przychodów w podatkach dochodowych. Faktura zostanie wystawiona w miesiącu poprzedzającym miesiąc dokonania sprzedaży przyśpieszy to wykazanie przychodów i w konsekwencji zapłatę podatku o jeden miesiąc. Należy również pamiętać, że wcześniejsze wystawienie faktury nie da nabywcy prawa do wcześniejszego odliczenia podatku VAT, gdyż powstaje ono dopiero w miesiącu dokonania sprzedaży lub otrzymania zaliczki.

Faktura wystawiona później nie przesuwa obowiązku podatkowego


Faktura wystawiona po dacie powstania obowiązku podatkowego np do 15 dnia miesiąca następującego po miesiącu dokonania sprzedaży, nie daje dla sprzedawcy, tak jak dotychczas, możliwości przesunięcia obowiązku podatkowego o jeden miesiąc. Od 2014 r. obowiązek podatkowy  wg zasady ogólnej powstaje tj. w dacie sprzedaży. Termin wystawienia faktury nie ma tutaj żadnego znaczenia.

Natomiast dla nabywcy późniejsze wystawienie faktury wywołuje skutek negatywny, gdyż przesuwa możliwość odliczenia podatku VAT do okresu otrzymania faktury.       

W związku z powyższymi konsekwencjami nie zaleca się wystawiania faktur przed dokonaniem sprzedaży i należy taką możliwość traktować raczej jako wyjątek niż regułę. Również opóźnianie momentu wystawiania faktur, które to wg nowych przepisów nie przesuwa obowiązku podatkowego na następny okres, może prowadzić raczej do niepotrzebnego zamieszania, niż ułatwiać prowadzenie działalności gospodarczej. 

Szczególne zasady wystawiania faktur

W przypadku niektórych rodzajów czynności wprowadzone zostały specjalne, generalnie dłuższe terminy wystawiania faktur, co związane jest z określeniem dla tych czynności innych zasad powstawania obowiązku podatkowego ((np. 30 dnia od dnia wykonania usług (usługi budowlane), z upływem terminu płatności (najem dzierżawa)).  Podatnik uzyskuje tutaj więc możliwość częściowego sterowania datą opodatkowania VAT tych czynności.

 

Praktyka gospodarcza pokazuje jednak, że sprzedawcy dokonując dostawy towaru lub wykonując usługę raczej nie przedłużają terminu wystawienia faktury, wręcz przeciwnie starają się udokumentować transakcję niezwłocznie po jej zakończeniu, licząc m.in. na szybsze uzyskanie płatności. Z drugiej strony nabywcy często również naciskają na wystawienie faktury  niezwłocznie po dokonaniu dostawy, aby ująć ją w księgach i m.in. odliczyć VAT.  Może więc się okazać, że możliwość późniejszego wystawiania faktury i w związku z tym opóźniania momentu opodatkowania tych czynności będzie dotyczyło tylko niektórych podatników.

Faktury korygujące

Wprowadzono nowy przepis ustanawiający wyjątek od obowiązku posiadania potwierdzenia otrzymania faktury korygującej.

W przypadku gdy podatnik nie uzyskał tego potwierdzenia, ale podjął udokumentowaną próbę  doręczenia faktury korygującej i z posiadanej dokumentacji wynika, że nabywca towaru lub usługobiorca wie, że transakcja została zrealizowana zgodnie z warunkami określonymi w fakturze korygującej, jej wystawca będzie mógł dokonać obniżenia podatku należnego w wysokości wynikającej z faktury korygującej.

2.    Moment odliczenia podatku naliczonego


Zasada ogólna


Od 01.01.2014 r. znacząco zmienią się zasady i terminy odliczania podatku naliczonego.

Wg zasady podstawowej prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego będzie następowało:

- w rozliczeniu za okres, w którym w odniesieniu do nabytych lub importowanych przez podatnika towarów i usług powstał obowiązek podatkowy

- ale nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę lub dokument celny.

Dla prawidłowego rozliczenia podatku konieczne będzie więc analizowanie rodzajów nabywanych towarów i usług pod kątem momentu powstania obowiązku podatkowego. Dodatkowo z uwagi na zmianę terminów wystawienia faktur, otrzymanie faktury nie w każdym przypadku da prawo do odliczenia podatku naliczonego. 

Ogólna zasada powstawania obowiązku podatkowego – przykłady odliczeń

Przykład 1

Sprzedawca dokonał dostawy komputerów 5.01.2014 r. i wystawił tego samego dnia fakturę. Nabywca otrzymał fakturę 20.01.2014 r. Przy dostawie komputerów obowiązek podatkowy powstaje na zasadach ogólnych tj. w dniu dokonania dostawy tj. 5.01.2014 r. Ponieważ faktura została otrzymana przez nabywcę również w styczniu 2013 r., to w rozliczeniu za ten okres powstanie prawo do odliczenia podatku VAT.

Przykład 2

Sprzedawca dokonał dostawy komputerów 5.01.2014 r., a fakturę wystawił 15.02.2014 r.  Nabywca otrzymał fakturę 21.02.2014 r. Przy dostawie komputerów obowiązek podatkowy powstaje na zasadach ogólnych tj. w dniu dokonania dostawy tj. 5.01.2014 r. Jednak faktura została otrzymana przez nabywcę dopiero w lutym 2014 r., więc dopiero w rozliczeniu za ten okres powstanie prawo do odliczenia podatku VAT.

Przykład 3

Sprzedawca ma zamiar dokonać dostawy komputerów 5.02.2014 r. Wystawia fakturę wcześniej tj. 20.01.2014 r., licząc że otrzyma szybciej zapłatę. Nabywca otrzymał fakturę dnia 21.01.2014 r. Dostawa komputerów miała miejsce 7.02.2014 r. Przy tego rodzaju dostawie obowiązek podatkowy powstaje na zasadach ogólnych tj. w dniu dokonania dostawy tj. 7.02.2014 r. Mimo tego że faktura została otrzymana przez nabywcę już w styczniu 2014 r., to dopiero w rozliczeniu za miesiąc luty 2014 r. powstanie prawo do odliczenia podatku VAT.

Szczególne zasady powstawania obowiązku podatkowego – przykłady odliczeń

Przykład 4

Sprzedawca wykonał usługę budowlaną (szczególny moment powstania obowiązku podatkowego) dnia 5.02.2014 r. Tego samego dnia wystawił fakturę, w związku z powyższym tego też dnia powstał u sprzedawcy obowiązek podatkowy. Nabywca otrzymał fakturę dnia 8.02.2014 r. Nabywca ma prawo do odliczenia podatku naliczonego w rozliczeniu za luty 2014 r.

Przykład 5    

Sprzedawca wykonał usługę budowlaną (szczególny moment powstania obowiązku podatkowego) dnia 5.02.2014 r. Wystawił fakturę 5.03.2014 r., w związku z powyższym tego też dnia powstał u niego obowiązek podatkowy. Nabywca otrzymał fakturę dnia 9.03.2014 r. Nabywca ma prawo do odliczenia podatku naliczonego w rozliczeniu za marzec 2014 r.

Przykład 6

Sprzedawca wykonał usługę budowlaną (szczególny moment powstania obowiązku podatkowego) dnia 5.02.2014 r.  Fakturę natomiast wystawił przed dniem wykonania usługi - 21.01.2014 r., w związku z powyższym tego też dnia powstał u niego obowiązek podatkowy. Nabywca otrzymał fakturę dnia 28.01.2014 r. Nabywca ma prawo do odliczenia podatku naliczonego w rozliczeniu za styczeń 2014 r., mimo że dostawa towaru miała miejsce dopiero w lutym 2014 r.


Podobnie jak w roku 2013, prawo do odliczenia będzie występowało również w kolejnych dwóch okresach rozliczeniowych następujących po okresie otrzymania faktury.

Uwaga! W przypadku usług, dla których świadczący nie będzie miał obowiązku wystawiania faktur zaliczkowych (np. media, najem, usługi stałej obsługi prawnej i biurowej) prawo do odliczenia będzie przysługiwało dopiero po otrzymaniu końcowej faktury dokumentującej usługę. Nie będzie możliwości odliczenia VAT w przypadku uiszczenia zaliczki z tego tytułu.

WNT


Podstawowa zasada pozostaje bez zmian - prawo do odliczenia podatku VAT będzie powstawało w rozliczeniu za okres, w którym powstanie obowiązek podatkowy z tytułu WNT.

Aby dokonane odliczenie miało charakter trwały i ostateczny, podatnik będzie musiał otrzymać fakturę dokumentującą dostawę towarów, która stanowiła u niego WNT, w terminie trzech miesięcy od upływu miesiąca, w którym wykazał podatek należny w tytułu WNT.

Jeżeli w tym terminie jej nie otrzyma, będzie musiał zmniejszyć kwotę podatku naliczonego w rozliczeniu za okres, w którym upłynął trzymiesięczny okres. W przypadku otrzymania faktury w późniejszym terminie podatnik będzie miał prawo do dokonania ponownego odliczenia za okres, w którym otrzyma ten dokument.

Pełne zestawienie zasad odliczania podatku naliczonego zawiera  tabela.


wróć